Długotrwała susza ogranicza dostępność wody niezbędnej do utrzymania życia – rośliny muszą zmierzyć się z jej niedoborem już na początku sezonu wegetacyjnego. Problemy wegetacyjne mają wpływ zarówno na dzikie gatunki zwierząt (m.in. utrudnione pozyskanie pożywienia lub znalezienie schronienia), zwierzęta domowe, uprawy rolne oraz ludzi. Spadek populacji roślin prowadzi do drastycznych zmian w ekosystemach, takich jak wzrost temperatury i spadek wilgotności powietrza, wyjałowienie gleby, wysychanie cieków i zbiorników wodnych. Zmniejszenie pokrywy roślinnej, które towarzyszy pustynnieniu, prowadzi do przyspieszonej erozji gleby przez wiatr i wodę.
